فصلنامه «عدالت و امید» ویژه بزرگداشت آیتاللهالعظمی فیاض(قدس سره) منتشر شد
یکم. درنگی بر میراث ماندگار آیتاللهالعظمی فیاض
«عدالت» و «امید»، دو واژهای هستند که در روزگار پرالتهاب کنونی، بیش از هر زمان دیگر، جان تشنهی انسان معاصر را میطلبند. عدالت، آرمان دیرینهی بشری و گمگشتهی جوامع امروزین است و امید، نیروی محرکهای که انسان را در مسیر دستیابی به آن آرمان، استوار و پویا نگه میدارد. فصلنامهی «عدالت و امید» از ابتدا خود را وقف این دو گوهر گرانبها کرده و به پاس ارجنهادن به تلاشهای شخصیتهای برجسته در عرصههای علمی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، بهگونهای مستمر و پایدار از آنان تجلیل کرده است. اکنون با انتشار ویژهنامهای در بزرگداشت آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض (قدسسرهالشریف)، بر آن شدهایم تا نشان دهیم که این دو مفهوم در اندیشهی این فقیه فرزانه، نه دو شعار بیمحتوا، بلکه دو اصل استوار و کارآمد در منظومهی فقاهتی پویا و تمدنساز ایشان به شمار میروند.
چنانکه در سرمقاله این شماره اشاره شده است، شاید در نگاه نخست، پرداختن به ابعاد شخصیتی و فکری فقیهی بزرگ در قامت آیتالله فیاض، کاری تخصصی و صرفاً حوزوی به نظر آید؛ اما آنچه این ویژهنامه را از یک مجموعهی علمی محض به یک «بیانیهی تمدنی» بدل میکند، گستردگی و عمق نگاه ایشان به مسائل روز، بر بنیاد اجتهاد پویا و مبتنی بر فقه جواهری است. ایشان فقیهی بود که قلمرو فقه را از چهارچوب مسائل فردی و عبادی فراتر برد و آن را به عرصهی کلانترین پرسشهای بشری گشود: از حقوق زن و کرامت انسانی تا نظامهای اقتصادی و سیاسی، و از قراردادهای نوین بینالمللی تا عدالت اجتماعی در عصر مدرن. بیجهت نیست که محور مقالات این ویژهنامه، بیش از هر چیز بر دو اصل استوار است: «کرامت انسانی بدون نگاه جنسیتی» و «عقلانیت عرفی»؛ دو بالی که فقه ایشان را از حاشیهی تکرار و ایستایی به متن نیازهای امروز و فردای بشر پرواز داد.
دوم. معرفی ویژهنامه
این ویژهنامه، در سه بخش کلان «شخصیتشناسی»، «گفتوگو» و «اندیشهها» سازمان یافته است تا تصویری جامع و چندلایه از این فقیه نامآور پیش روی خواننده بنهد.
آنچه در بخش «شخصیتشناسی» این ویژهنامه به چشم میخورد، تلاش برای رهایی از نگاه تکبعدی به یک مرجع تقلید است. مقالاتی چون «دهقانزادهای که جهان را درنوردید» و «از غزنه تا نجف»، نه تنها روایتی زیستنامهای، بلکه قصهی پرفرازونشیب «تحقق یک اندیشه» است؛ اندیشهای که در جغرافیای غبارآلود افغانستان متولد شد، در سکوهای پرواز نجف اشرف شکوفا گردید و سپس در میان خیل عظیم اندیشمندان و پژوهشگران جهان، چنانکه در پیامهای منعکسشده در مطلب «دهقانزادهای که جهان را درنوردید» اشاره شده است، بازتابی جهانی یافت. همچنین عنوان «بررسی ویژگیهای فردی و علمی آیتالله فیاض»، پاسخی است به بایستگی شناخت شایستهی این فقیه بزرگ در تالار مفاخر فقه شیعه و بلکه در میان دانشمندان برجستهی جهان.
بخش دوم و سوم یعنی «گفتوگو و اندیشهها»، اما افق را از روایت زندگی فراتر میبرد و خواننده را به متن پرسشهای بنیادین فکری و نوآوریهای فقهی ایشان میکشاند. در این بخش، دیدگاه روشن ایشان در باره جایگاه زنان در جامعه اسلامی، عدالت اجتماعی، آرای اقتصادی آیتالله فیاض، تلقی فقهیشان از نظام سیاسی و مسئولیت پزشکی در منظومهی اجتهادیشان، با نگاهی تطبیقی و تحلیلی توسط نویسندگان گرامی مورد واکاوی قرار گرفته اند تا پیوند دیرینهی فقه جواهری با نیازهای عقلانی عصر حاضر، پیش چشم مخاطب درآید.
خواندن این ویژهنامه را به پژوهشگران، دانشپژوهان علوم اسلامی، علاقهمندان اندیشهی اصلاحگرایانه و تمدنساز در عرصهی دین، و همهی آنان که در جستوجوی الگویی از «فقاهت زمانهشناس» و «کرامتمحور» در جهان پرتنش امروزند، سفارش میکنیم.
لیست مقالات
- فقیه کرامت و عقلانیت؛ درنگی بر میراث ماندگارآیتاللهالعظمی فیاض| سردبیر
شخصیت شناسی
- بررسی ویژگیهای شخصیت فردی و علمی آیتاللهالعظمی فیاض| عبدالقیوم آیتی
- دهقانزادهای که جهان را درنوردید(گزارشی از بازتاب جهانی رحلت آیتالله العظمی فیاض)| محمد هدایت
- نگاهی به سیر زندگی آیتالله العظمی فیاض از غزنه تا نجف | محمدجواد برهانی
گفتوگوها
- آیتالله العظمی فیاض؛ حلقه وصل مکتب نجف و قم | گفتوگو با آیتالله محمدمهدی شبزندهدار
- آیتالله العظمی فیاض؛ فقیه آگاه به زمان | گفتوگو با آیتالله جواد حبیبیتبار
- حکومت دینی، فقه حداقلی و حکومتهای مدنی در دیدگاه آیتالله العظمی فیاض | گفتوگو با دکتر محمدامین احمدی
- یادکردی از کنگره نکوداشت مقام علمی آیتالله العظمی فیاض در کابل | گفتوگو با داکتر محمدعلی جویا
اندیشهها
- جایگاه حیثیت حقوقی در موضوعشناسی فقهی (بازخوانی و بازسازی رهیافت اجتهادی آیتاللهالعظمی فیاض) | احمد مبلغی
- جایگاه سیاسی و اجتماعی زن در اسلام از دیدگاه آیتاللهالعظمی فیاض | سرور دانش
- بررسی جامعهشناختی پویایی فقه و تغییرات اجتماعی در اندیشۀ آیتالله العظمی فیاض| امان فصیحی
- نگاهی به آثار و جایگاه علمی آیتاللهالعظمی فیاض| احمدعلی علیزاده
- جایگاه زن در مکتب فقهی آیتالله العظمی فیاض| لیاقتعلی امینی
- نگاهی به جایگاه معنوی و علمی آیتالله العظمی فیاض| علیزاده مالستانی
- بازاندیشی عدالت اجتماعی در عصر حاضر با تأکید بر اندیشه فقهی آیتالله العظمی فیاض| عبدالحمید عارفی
- آیتالله العظمی فیاض و دیدگاههای نوآورانهای اقتصادی | محمد توسلی غرجستانی
- کرامت انسانی و عقلانیت عرفی؛ مبانی فقه معاصر در اندیشۀ آیتالله العظمی فیاض| محرابعلی دانش
- حقوق زن در خانواده و جامعه؛ مطالعه تطبیقی دیدگاه آیتالله العظمی فیاض و فمینیسم رادیکال| اسدالله زائری
- حل مسائل مستحدثه در فقه آیتالله العظمی فیاض و کاربست آن در نظام حقوق بینالملل| عبدالستار میرزایی
- حکومت اسلامی در اندیشه سیاسی آیتالله العظمی فیاض| محمدشریف محمدی
- حقوق اساسی و عدالت در اندیشۀ سیاسی آیتاللهالعظمی فیاض| محمداسحاق عارفی
- اصل برائت و مسئولیت کیفری پزشک از دیدگاه آیتاللهالعظمی فیاض| محمدعوض اعتمادی و محمدرضا شفایی
- مطالعه تطبیقی نظام ارث و ساختار مالکیت زمین بر بهرهوری و نابرابری جنسیتی با تأکید بر دیدگاه آیتاللهالعظمی فیاض| محمدجان رحمانی
- گزارش کتاب جایگاه زن در نظام سیاسی اسلام آیتاللهالعظمی فیاض| امینالله امینی
تصاویر زیر را ببینید:
نظرتان را بنویسید: